Teak Mobilya ve Deklerin Bakımı

Teak Yağı uygulamasının ardından yağlanan yüzeylerin yıllarca parlak ve canlı kalmasını mı istiyorsunuz? Birçok kullanıcı teak yağının boya ve vernik gibi ahşabın yüzeyinde kalarak ağacın bir sezon boyunca aynı görünümünü koruyacağını düşünür; bazıları ise ağacı yağlamayı bile gereksiz bulur. Elbette herkes mobilyasına bir kere bakım yaptırıp yıllarca hiçbir masraf yapmadan onu kullanmak ister, ancak söz konusu teak ağacıysa böyle bir şey mümkün değildir. Teak ağacının bakımı özen isteyen bir iştir ve pek çok yönden cilt bakımına benzer: I. aşamada gözenekler temizlenir, II. aşamada siyah lekeler ve kararmalar giderilir, III. aşamada da kaybettiği yağ geri kazandırılır. Bakım sonrası uygulamalar da ağacın uzun süre parlak ve canlı görünümü korumak içindir. Sağlıklı ve bakımlı görünmesi için cildimize nasıl özen gösteriyorsak, teak ağacının bakımı için de aynı özeni göstermemiz gerekir. Aşağıdaki yazımızda teak bakım uygulamasının neden gerekli olduğunu ve kaliteli teak yağı seçerken nelere dikkat edilmesi gerektiğini sizler için anlattık:

Teak ağacı, çevre şartlarına dayanıklı olduğu için bahçe mobilyaları üretiminde sıkça kullanılan pahalı bir malzemedir. Peki, Teak Ağacının neden yağlanması gerekir? Neden Teak Ağacını da diğer ağaçlar gibi verniklemiyoruz?

Teak ağacı yapısında tabii bir yağ içerir ve zamanla bu yağı kaybetmeye başlar; kaybettiği yağı geri kazandırmak için de periyodik olarak yağlanması gerekir. “Niye her sezon bakım yaptıralım, marangozu çağırıp bir kere vernikletir uzun yıllar kullanırız” diye düşünebilirsiniz, ancak sakın böyle bir işe kalkışmayın. Neden diyecek olursanız; teak ağacı yağlı yapısı nedeniyle çam, kestane, gürgen, meşe gibi sert ağaçların aksine vernik tutmaz da ondan.

Dolayısıyla tabiatı gereği yağlanması gereken bu ağacı siz kalkıp vernikletirseniz, ahşabın nefes almasını sağlayan gözenekleri de tamamen kapatmış olursunuz. Bunun sonucu ne mi olur? Geçirgen olmayan bir tabakayla kapanan gözeneklerin içerisinde sıkışan hava sıcakta genleşir ve vernik tabakası bir sezon geçmeden çatlayarak tabaka tabaka dökülür; çatlaklardan giren su, gözenekler tıkalı olduğu için buharlaşarak dışarı çıkamaz ve ağacın küflenmesine, hatta içten içe çürümesine neden olur. Ayrıca Teak yüzeylerden vernik ve boya kalıntılarını çıkarmak, diğer ahşap yüzeylerdeki boyaları sökmekten daha zordur, ciddi bir emek ve işgücü gerektirir. Masanıza sandalyenize vernik atan usta, ertesi sene o verniği sökmek ve mobilyanızı yeniden verniklemek için sizden bir sene önce istediği paranın 2-3 katını isterse sakın şaşırmayın, hatta belki de uğraşmak istemediğinden vernikli mobilyanıza yeniden bakım yapmak bile istemeyecektir. Bu şekilde her sene bakım yaptırmak hem çok zordur hem de çok masraflıdır. Teak yüzeyleri bir defa temizledikten sonra teak yağıyla sezonluk ve ara bakımlarını gerçekleştirmek, vernik tabakasını her seferinde zımparalayıp yeniden verniklemekten çok daha kolaydır. Üstelik teak yağı ile yağlanan yüzeye dokunduğunuzda ahşabı hissedersiniz, diğerleri ise doğal ahşap hissini ve görüntüsünü vermez.

Maalesef ülkemizde her yıl yüzlerce kullanıcı işin ehli olmayan ustalara inanarak teak mobilyalarını vernikletmekte, ahşapları orijinal özelliklerini yitirmeye başladığında ise bu uygulamadan pişman olmaktadır. Daha önce de söylediğimiz gibi, teak ağacının senelerce canlı ve parlak halinde kalması tek bir uygulamayla mümkün değildir. Vernik uygulaması daha ekonomik ve daha pratik gibi görünse de, vernik ve vernikli ürünler yağ gibi gözeneklere nüfuz etmediğinden ağacın damarlarında daha derin çatlaklar oluşmasına neden olur ve bu durum her sene daha derin zımpara gerektireceğinden ahşaba zarar verir. Dört mevsim canlı ve parlak görünümlü bir teak yüzeye sahip olmak, ancak periyodik olarak gerçekleştirilecek ara bakımlarla sağlanabilir; bunun için ahşabınızı her sene güzelce temizledikten sonra sezon başlarında kaliteli bir teak yağıyla baştan aşağı yağlamalı, gözeneklerdeki yağ seviyesi azaldıkça da ayda bir sprey, krem veya yağ formundaki ürünlerle silmelisiniz.

Yağlamanın amacı ahşaba estetik bir görünüm sağlamak değil, ağaca su itici özellik kazandırarak dış etkilere karşı uzun süre korumaktır. Sürülen yağ, ağaç tarafından emilerek gözeneklerde depolanır ve suya karşı bir kalkan vazifesi görür; yağın ağacı ne kadar süre koruyacağı iklim şartlarına ve yağın kalitesine bağlıdır. Gözeneklerdeki yağ miktarı kar, yağmur ve rüzgâr gibi dış etkenlere maruz kaldıkça yavaş yavaş azalır; azalan yağ ara bakımlarla takviye edilmezse ahşap kirlenmeye başlar.

Yağlanan yüzeylerin vernikli ya da cilalı yüzeyler gibi uzun süre parlak kalacağını zannedenler, yüzey matlaşmaya başladığında yağlamanın hiçbir işe yaramadığını düşünürler. Oysa yağ hala ahşabın içindedir ve ahşabı korumaya devam eder, sadece yağ seviyesi yüzeyin hemen altına inmiştir, hepsi o kadar. Zaten bu durumda ağacın gözeneklerinde yeterli miktarda yağ mevcut olacağından yeniden sürülse bile fazla yağı kabul etmez.

Yağlamanın ardından yüzeyin parlaklığını uzun süre koruması ve dış şartlara daha iyi dayanması arzu ediliyorsa krem, koruyucu veya sprey gibi bakım sonrası ürünler kullanılarak gözenekler mühürlenmelidir. Gözeneklerin bu şekilde kapatılması yağın kısa sürede eksilerek yüzeyin matlaşmasını engeller ve ahşabın daha uzun süre parlak görünmesini sağlar. Bakım sonrası gerçekleştirilen uygulamalar oldukça pratiktir ve fazla zaman almaz, ayda bir uygulandığında sezonluk bakım aralıklarını da uzatarak iş gücünden ve paradan tasarruf sağlar.

Teak Yağı seçiminde nelere dikkat edilmelidir? Kaliteli bir Teak Yağı nasıl anlaşılır? Piyasadaki teak yağlarının arasındaki fiyat farkı neden kaynaklanmaktadır?

Teak yağı, teak ağacını dış etkilere karşı korumak için kullanılan özel bir bakım ürünüdür ve bakım için mutlaka kaliteli bir teak yağı tercih edilmelidir. Artık günümüzde onlarca markanın değişik formülasyonlara sahip ürünleri piyasada mevcuttur; ancak yağ adı altında satılan ürünlerin hepsi yağ değildir. Bu ürünlerin çoğu genellikle ağacı dış etkilere karşı korumak amacıyla değil, yalnızca uygulamadan sonra kullanıcının gözüne güzel görünmesi için formüle edilmiştir; yani uzun vadede garantileri yoktur. Bunlardan bazıları su bazlı vernikler, bazıları ise solventli reçine ve pigment karışımlarıdır.

Son yıllarda bu sektöre de el atan boya firmaları kullanıcılara en ucuz ürünleri sunma derdiyle vernikli ve pigmentli boyaları da teak yağı adı altında pazarlamaktadır. Vernikli ürünler, yağ gibi gözeneklere işlemedikleri ve yüzeyde kaldıkları için önceleri daha parlak ve canlı bir yüzey oluştursalar bile zamanla soyularak ve dökülerek ahşabı ilk halinden daha kötü hale getirirler. Vernik tabakaları gözenekleri tıkadığı için hava alamayan ağaçta küflenmeler ve çürümeler görülebilir.

Yağ seçiminde mutlaka natürel yağlardan üretilmiş, çok ince ya da çok kalın gövdeli olmayan, gözeneklere nüfuz edebilen, yüzeyde sertleşmeyen, yapışkanlaşma yapmayan, yapay pigment ve zehirli katkı içermeyen ürünler tercih edilmelidir. Solventsiz teak yağları ise doğada biyolojik olarak çözünebilme özelliğine sahip çevre dostu ürünlerdir; bu yağlar ağacın gözeneklerini tıkamaz ve istenildiği zaman uygun temizleyicilerle rahatlıkla temizlenebilir. Solventsiz yağların raf ömrü süresiz olduğu için ambalaj açıldıktan sonra bile bozulmadan yıllarca kullanılabilir.

Piyasada teneke kutularda satılan teak yağlarının hepsi solventlidir Bileşimlerinde genellikle reçine, pigment ve katkı maddeleri içerdiklerinden, solventli yağ seçiminde çevreye ve insan sağlığına nispeten daha az zarar veren ve solvent-yağ oranı dengeli ürünler tercih edilmelidir.

Solventli yağ seçiminde hangi ürünün nasıl bir sonuç vereceğini tahmin etmek zordur, bu konuda kullanıcı yorumlarından bir fikir yürütülebilir. Bu ürünlerin raf ömrü sınırlıdır ve ambalaj açıldıktan sonra uzun süre saklamaya elverişli değildir. Solventli yağlar genellikle son kullanma tarihi yaklaştığında indirime girerler; bu nedenle solventli ürün alınırken üretim tarihi ve son kullanma tarihi gibi bilgilere mutlaka bakılmalı, son kullanma tarihi geçmiş ve uygun koşullarda saklanmamış ürünler tercih edilmemelidir.

Son zamanlarda Tung yağı ve Danimarka Yağı gibi natürel yağlardan üretilen ürünler de Teak Yağı adı altında satılmakta ya da alternatif olarak kullanılmaktadır. Bu ürünlerin uygulanma aralıkları teak yağına göre daha uzun olmakla birlikte, yüzeyde sert bir tabaka oluşturduklarından ahşabın doğal karakterini, desenini, çizgilerini kapatırlar ve yüzeyden temizlenmeleri çok daha zordur.

Teak yağlarının arasındaki fiyat farkı bileşenlerin kalitesi ile piyasada oluşan arz ve talebe göre değişmektedir. Solventli yağlarda kullanılan solventin türü, bu tip yağlardaki yüksek fiyat farkının temel nedenidir. Piyasada çokça bulunan sağlığa zararlı solventlerle üretilen solventli yağlar çok daha ucuz fiyatlardan satılırken, çevre ve insan sağlığını gözeterek daha az zararlı solventlerle formüle edilen yağlar daha yüksek fiyatlardan satılmaktadır. Bu tip yağlarda solventin cinsinin yanı sıra, katkı olarak kullanılan reçine ve pigmentlerin kalitesi ile solvent / yağ oranı da fiyat farkına neden olur.

Marine sektöründe yurtdışından ithal edilen ve tüm dünyadaki denizciler tarafından bilinen markaların teak yağları tercih edilmektedir; marine sektörüne özel üretilen bu tip yağlar genellikle teneke kutularda değil, pet ambalajlarda satılır. Bunların güverte deklerinin armuzlarına zarar vermeyen solventler kullanmaları dışında piyasadaki diğer solventli teak yağlarından çok farkları yoktur, ancak kullanıcıların spesifik ürün arayışlarından dolayı sektördeki arz-talebe göre oluşan fiyatları piyasanın oldukça üzerindedir. Buna karşın solventsiz teak yağları homojen yapıda olduklarından, aynı sektörde faaliyet gösteren farklı markaların ürünleri arasında çok ciddi bir fiyat farkı bulunmamaktadır.